Nyu-Yorkda Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining 81-sessiyasi doirasida yuqori darajali haftalik davom etmoqda. 22–28-sentyabr kunlari o‘tayotgan tadbirlarda dunyoning turli mintaqalaridan davlat va hukumat rahbarlari, yuqori martabali vakillar hamda xalqaro tashkilotlar ishtirok etmoqda. BMT ma’lumotiga ko‘ra, yuqori darajali haftada qariyb 130 nafar davlat va hukumat rahbari shaxsan ishtirok etishi kutilgan. Bosh Assambleyaning umumiy munozaralari 22–26-sentyabr va 28-sentyabr kunlari Nyu-Yorkdagi BMT qarorgohida o‘tkazilmoqda. 

Bu yilgi sessiya «Ishonchni tiklash, transformatsiyani boshqarish: barcha uchun natija beradigan Birlashgan Millatlar Tashkiloti» mavzusi ostida o‘tmoqda. Mavzu bugungi xalqaro munosabatlar tizimida to‘planib qolgan bir qator muammolarni — tinchlik va xavfsizlik, geosiyosiy qarama-qarshiliklar, iqlim o‘zgarishi, tengsizlik, barqaror rivojlanish hamda sun’iy intellektning jadal rivojlanishi kabi masalalarni bir nuqtada birlashtirmoqda. 

Bosh Assambleyaning umumiy munozaralari boshlanishi bilan dunyo siyosatining eng muhim masalalari yana bir bor BMT minbariga ko‘tarildi. Sessiya prezidenti Jalilur Rahmon o‘zining ochilish nutqida xalqaro tashkilotga bo‘lgan ishonchni tiklash, uni zamonaviy voqelikka moslashtirish va global muammolarga samarali javob bera oladigan tizimni shakllantirish zaruratiga e’tibor qaratdi. U, xususan, BMT Xavfsizlik Kengashining xalqaro tinchlik va xavfsizlikni ta’minlashdagi roli, tashkilotni isloh qilish va ko‘p tomonlama diplomatiya samaradorligini oshirish masalalarini tilga oldi. 

BMT Bosh kotibi Antoniu Guterrish ham umumiy munozaralarning ochilishida bugungi dunyodagi o‘zaro bog‘liq inqirozlarga e’tibor qaratdi. Uning nutqida qurolli mojarolar, inson huquqlarining buzilishi, gumanitar inqirozlar, geosiyosiy bo‘linishlar, iqtisodiy tengsizlik, iqlim inqirozi va sun’iy intellektning jadal taraqqiyoti alohida qayd etildi. Bosh kotib bu jarayonlarni bir-biridan alohida emas, balki o‘zaro bog‘liq global chaqiriqlar sifatida baholadi. 

Shu nuqtai nazardan qaraganda, Bosh Assambleyaning 81-sessiyasi odatiy diplomatik muloqot maydonidan tashqari, dunyodagi o‘zgarishlarga umumiy yondashuv izlanayotgan muhim xalqaro platforma sifatida namoyon bo‘lmoqda. Ayniqsa, tinchlik va xavfsizlikni ta’minlash, xalqaro huquq normalariga rioya etish, iqlim o‘zgarishining oqibatlarini yumshatish, pandemiyalarga tayyorgarlik, dengiz sathining ko‘tarilishi va barqaror rivojlanish kabi masalalar sessiyaning yuqori darajali tadbirlarida ham alohida o‘rin olgan. 

BMTning yuqori darajali haftaligi doirasida sun’iy intellektni boshqarish masalasi ham global kun tartibining muhim yo‘nalishlaridan biriga aylanmoqda. Texnologik taraqqiyot yangi iqtisodiy imkoniyatlarni ochayotgan bir paytda uning xavfsizligi, mas’uliyatli qo‘llanilishi va davlatlar o‘rtasidagi raqamli tafovutni chuqurlashtirmasligi masalalari xalqaro hamjamiyat oldida yangi vazifalarni qo‘ymoqda. BMTning 81-sessiyasi doirasida tinchlik va xavfsizlikdan tortib, sun’iy intellekt boshqaruvigacha bo‘lgan yo‘nalishlarning bir platformada muhokama etilayotgani ham bu masalalarning bir-biri bilan qanchalik chambarchas bog‘langanini ko‘rsatadi. 

Ushbu xalqaro muloqot jarayonida O‘zbekiston delegatsiyasi ham ishtirok etmoqda. Mamlakatimiz vakillari umumiy munozaralar doirasida qator davlat va hukumat rahbarlarining chiqishlarini kuzatib, global va mintaqaviy kun tartibidagi ustuvor masalalar yuzasidan bildirilayotgan pozitsiyalar bilan tanishmoqda. O‘zbekiston delegatsiyasining Nyu-Yorkdagi ishtiroki mamlakatning ko‘p tomonlama diplomatiya doirasidagi faolligini namoyon etish, xalqaro hamkorlikning dolzarb yo‘nalishlarini muhokama qilish va global kun tartibidagi jarayonlarni bevosita kuzatish nuqtai nazaridan ahamiyatli.

Ayni kunlarda O‘zbekiston va BMT o‘rtasidagi hamkorlik masalalari ham yuqori darajada muhokama qilinmoqda. 21 sentyabr kuni O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva BMT Bosh kotibi Antoniu Guterrish bilan uchrashib, O‘zbekiston va BMT o‘rtasida rivojlantirilayotgan hamkorlikning asosiy yo‘nalishlarini muhokama qilgan. 

Bosh Assambleyaning 81-sessiyasi hali davom etmoqda. Yaqin kunlarda tinchlik va xavfsizlik, iqlim o‘zgarishi, rivojlanish huquqi, pandemiyalarning oldini olish va boshqa global masalalar bo‘yicha yuqori darajali uchrashuvlar o‘tkazilishi rejalashtirilgan. 

Nyu-Yorkdagi BMT qarorgohida kechayotgan jarayonlar bir jihatni yaqqol ko‘rsatmoqda: bugungi dunyoda xavfsizlik, iqtisodiyot, texnologiya, iqlim va inson taraqqiyoti masalalari bir-biridan ajralgan holda hal etilishi qiyin. Shu bois 81-sessiya doirasidagi umumiy munozaralar nafaqat davlatlar o‘z pozitsiyalarini bildiruvchi minbar, balki global muammolarga umumiy yechim izlash uchun davlatlar o‘rtasidagi muloqotni davom ettirish imkoni sifatida ham namoyon bo‘lmoqda.