Инсоннинг шахсияти у эришган рақамлар билан эмас, балки қийинчилик лаҳзаларида қабул қилган қарорлари ва ўша қарорлар ортидаги қадриятлари билан ўлчанади. Бугунги глобаллашган дунёда кўпчилик муваффақиятни тасодиф ёки омад деб билсада, Сарваржон Наримоновнинг ҳаёт йўли бунинг аксини – тизимли меҳнат, совуққон ҳисоб-китоб ва энг муҳими, чексиз масъулият туйғуси қандай натижа беришини исботлайди. 12 ёшида Тошкент бозорларида пакет тарқатиш билан тадбиркорликка қадам қўйган болакайдан бугунги кунда АҚШ логистика бозорида ўз ўрнига эга бўлган "David Franklin LLC" асосчисигача бўлган масофа – бу шунчаки йиллар кетма-кетлиги эмас, балки тинимсиз ўзини қайта кашф этиш жараёнидир.

Чорсу бозори ва "Режасиз шижоат" сабоқлари

Сарваржоннинг бизнес оламидаги илк қадамлари ўн икки ёшида, кўпчилик тенгдошлари маҳалла кўчасида ўйин билан банд бўлган бир пайтда, пойтахтнинг энг гавжум нуқталаридан бири – Чорсу бозорида бошланган. Унинг стратегияси содда, аммо ўша давр учун кутилмаган эди: Ўрикзор атрофидаги заводлардан полиэтилен пакетларни улгуржи нархда сотиб олиб, бозордаги расталарга тарқатиш. У эрталаб пакетларни тарқатиб чиқарди, орадан икки соат ўтгач эса пулларини йиғиб оларди. Бу жараён унга нафақат илк катта пулини – ўша давр курси билан салкам 100 долларга тенг фойдани келтирди, балки ҳаётидаги энг катта психологик тўсиқлардан бирини енгишга ёрдам берди. Болалигида магазинга кириб, маҳсулот нархини сўрашга уяладиган болакай онасининг "бор, сўра, уялма" деган қатъий ўгитлари остида ҳақиқий савдо майдонида шаклланди. Ўшанда у илк бор "режасиз шижоат"нинг аччиқ сабоғини ҳам олди. Тезроқ фойда кўриш истаги хавф-хатарларни (риск) кўришга тўсқинлик қилар эди. Аммо айнан ўша пайтдаги хатолар уни бугун ҳар бир қадамини аниқ метрикалар ва рақамларга таяниб ташлайдиган совуққон стратегга айлантирди. Бизнес бу шунчаки иштиёқ эмас, балки биринчи навбатда ҳисоб-китоб эканлигини Сарваржон айнан ўша Чорсу расталари орасида тушуниб етган эди.

Австралия ва стратегик таваккал: Нега Тошкент?

Сарваржоннинг билимга бўлган чанқоқлиги уни Турин политехника университети орқали Австралиянинг нуфузли La Trobe университетига етаклади. Сидней – барқарорлик, фаровонлик ва тинч ҳаёт тимсоли. Чет элда ўқиётган кўплаб ўзбек ёшлари учун Австралияда қолиш ва у ердаги тайёр тизимнинг бир бўлагига айланиш энг катта орзу ҳисобланади. Бироқ, Сарваржоннинг ичидаги «never-stop» менталитети уни қулайлик зонасида узоқ ушлаб тура олмасди. Унинг олдида иккита йўл бор эди: ё Сиднейнинг қулай офисларидан бирида тайёр пирогдан бир бўлак еб умргузаронлик қилиш, ёки Ўзбекистонга қайтиб, ўз пирогини нолдан тайёрлаш. У иккинчи йўлни – стратегик таваккални танлади. Унинг учун ватанга қайтиш ҳиссий қарор эмас, балки узоқни кўзлаган стратегик қадам эди. У ўз юртида янги стандартларни яратишни, минглаб иш ўринларини шакллантиришни ва ўзбек ёшларининг интеллектуал салоҳиятини глобал бозорга экспорт қилишни мақсад қилди. Австралия унга дунёқараш берган бўлса, Ўзбекистон унга ўз империясини қуриш учун улкан имкониятлар майдонини тақдим этди. Бу танлов бугунги кунда 130 дан ортиқ ёшларнинг тақдирини ўзгартирган катта офиснинг пойдевори бўлиб хизмат қилди.

АҚШ логистикаси: «Minute-to-Minute» форматидаги ҳаёт

Тошкентга қайтгач, Сарваржоннинг АҚШ логистика соҳасига кириб келиши унинг фикрлаш тизимида ҳақиқий инқилоб ясади. Илк офисга қадам қўйганда, у ердаги мониторлар, наушниклар ва тинимсиз мулоқот жараёнидан ҳайратда қолди. У логистиканинг энг нозик ва мураккаб бўғини Р «Safety» (хавфсизлик ва ҳужжатлар билан ишлаш) бўлимида иш бошлади. Бу ерда хатоликка ўрин йўқ: АҚШнинг MC/DOT қоидаларини мукаммал билмаслик ёки битта нотўғри босилган тугма компанияга минглаб доллар зарар келтириши мумкин эди. Айнан шу муҳит Сарваржонни «Minute-to-Minute» форматида ишлашга ўргатди. Америкада бир дақиқа – бу шунчаки вақт эмас, балки катта маблағ ва обрў деганидир. У ерда қарорлар «тахминан» эмас, балки аниқ маълумотлар (data-driven) асосида қабул қилинади. Сарваржон Ўзбекистондаги ўз бизнесига айнан шу миндсетни олиб кирди. Ҳозирда унинг компаниясида ҳар бир ходим ўз ишини сониялар ва аниқ KPI метрикалари асосида бажаради, бу эса компаниянинг глобал рақобатбардошлигини таъминлайди.

David Franklin LLC ва «Ишонч» экспорти

Ўз бизнесини – "David Franklin LLC"ни ташкил этиш жараёни Сарваржон учун навбатдаги катта имтиҳон бўлди. Америка фуқароси бўлмаган шахс учун у ерда корхона очиш, адвокатлар билан тил топишиш ва энг муҳими, океан ортидаги мижозларнинг ишончини қозониш жуда мураккаб кечди. Кўпчилик логистика ёки call-center бизнесини шунчаки арзон outsourcing деб кўради. Сарваржон учун эса бу – Ишонч ва Маданият экспорти. Унинг принципларига кўра, мижозга шунчаки хизмат сотилмайди, балки унинг муаммосини мижознинг ўзидан яхшироқ тушуниш ва унга ечим бериш санъати сотилади. У ўзбек ёшларининг инглиз тилидаги фонетикасини (акцентсиз гапириш қобилиятини) ва меҳнатсеварлигини кашф этди. Бугунги кунда унинг жамоаси Америкадаги қурилиш компаниялари ва йирик флот эгаларининг "виртуал давоми"га айланган. Ходимларнинг ойлик маошлари 700 доллардан бошланиб, натижага қараб 10,000 долларгача бориши – бу Сарваржон яратган тизимнинг нақадар самарали эканлигидан далолат беради. У ёшларга фақат пул топишни эмас, балки Америка иш маданиятини ва юқори масъулиятни ўргатмоқда.

Радикал масъулият: Айбдор эмас, ечим қидириш фалсафаси

Сарваржон Наримоновнинг ҳаётидаги энг асосий ички принцип – бу Радикал Масъулиятдир. Унинг фикрича, қийинчилик туғилганда кўпчилик инстинктив равишда айбдор қидиришга тушади, аммо ҳақиқий етакчи ечим излайди. Логистикада кутилмаган форс-мажор ҳолатлар кўп бўлади: юк кечикиши, ҳайдовчининг муаммолари ёки қонуний тўсиқлар. Бундай вазиятда Сарваржон ҳеч қачон "бу бизга боғлиқ эмас эди" деган баҳонага таянмайди. Унинг қоидаси қатъий: "Агар ечим бўлса – уни топиш шарт, агар у йўқ бўлса – уни нолдан яратиш шарт". Айнан шу қатъият уни ҳар қандай босим остида ҳам олға ҳаракатлантиради. У ўзининг «never-stop» менталитетини кўр-кўрона ҳаракат қилиш деб эмас, балки самарадорликка асосланган интилиш деб билади. Агар стратегия иш бермаса, у "деворни уришда" давом этмайди. Тўхтайди, таҳлил қилади ва янги эшикни қидиради. У учун тўхташ – бу мағлубият эмас, балки йўналишни тўғри созлаб олиш учун берилган имкониятдир.

Жамоа қуриш ва Ownership: 3 та олтин сифат

Нолдан жамоа қуришда Сарваржоннинг ўзига хос фильтри мавжуд. У номзодларнинг фақатгина техник билимларига эмас, балки инсоний сифатларига ва қадриятларига кўпроқ эътибор қаратади. Биринчиси – Эгалик ҳисси (Ownership). Ходим ўз ишини «бировники» деб эмас, балки ўзининг шахсий лойиҳасидек қабул қилиши керак. Иккинчиси – Адаптивлик. Дунё ва бизнес қоидалари тез ўзгармоқда, шунинг учун ўзгаришлардан қўрқмаслик ва янги шароитга тез мослашиш ҳаёт-мамот масаласидир. Учинчиси – Шаффофлик. Сарваржон учун хатони яширишдан кўра, уни очиқ тан олиб, биргаликда ечим излаш муҳимроқ. Хатони яширмайдиган жамоа ҳар қандай инқироздан (бўрондан) эсон-омон ўта олади. У ўз ходимларига нафақат раҳбар, балки уларнинг салоҳиятини очиб берувчи мураббий сифатида муносабатда бўлади. Компанияда 17 ёшдан 30 ёшгача бўлган ёшларнинг шунчалик юқори натижа кўрсатиши – бу Сарваржон танлаган жамоа қуриш фалсафасининг натижасидир.

Ёшлар учун «Зина» дарси ва муваффақият иллюзияси

Бугунги кун ёшлари орасида муваффақиятга тезроқ, гўёки «лифт» орқали эришиш иллюзияси жуда кучли. Ижтимоий тармоқлардаги "осон муваффақият" ҳикоялари кўпчиликни чалғитмоқда. Сарваржон бу масалада жуда қатъий: муваффақият – бу лифт эмас, бу ҳар бир босқичида ўнлаб «йўқ» деган жавобларни эшитишни талаб қиладиган мураккаб зинадир. Агар кимдир ҳамма нарсани нолдан бошламоқчи бўлса, у биринчи навбатда ўзининг бардошини текшириб кўриши керак. Унинг фикрича, бардош – бу ҳатто энг юқори истеъдоддан ҳам муҳимроқ фазилатдир. Йиқилганда қайта туриш, рад жавобини эшитганда ғазабланмасдан хулоса чиқариш қобилияти ҳақиқий тадбиркорни ҳаваскордан ажратиб туради. Ўзбек ёшларига қарата у шуни айтадики: "Миянгизни сал филтр қилиб олинг, қаёққа қараб кетаётганингизни аниқланг ва ҳаракатни тўхтатманг". Ўзбек йигитларидек меҳнаткаш ва кучи кўп болалар ҳеч қаерда йўқлигига у 100 фоиз ишонади.

Қадриятлар иерархияси: Нега пул охирги ўринда?

Суҳбат давомида Сарваржон ўзининг ички қадриятлар иерархиясини очиқлади: Эркинлик, Таъсир ва Пул. Бу кетма-кетлик унинг дунёқарашини тўлиқ очиб беради. Эркинлик унга янги ғоялар яратиш ва ҳеч кимга боғлиқ бўлмаган ҳолда қарор қабул қилиш имконини беради. Таъсир (Impact) – бу яратилган ғояни одамлар ҳаётига татбиқ қилиш, янги иш ўринлари очиш ва жамиятга фойда келтириш демакдир. Пул эса – бу қилаётган ишингизнинг сифати ва кўламини кўрсатиб турувчи ўлчов, яъни натижадир. Сарваржон учун пул ҳеч қачон мақсад бўлмаган, у ҳар доим восита бўлиб келган. У ўз бойлигини чўнтагидаги рақамлар билан эмас, балки қанча инсоннинг ҳаётини ижобий томонга ўзгартира олгани ва қанча янги тизим яратгани билан ўлчайди. Айнан шу ёндашув уни кўплаб "даромад кетидан қувувчи" тадбиркорлардан ажратиб туради.

90 кунлик "Инқироз режаси" ва ақлнинг кучи

Сарваржоннинг ўзига бўлган ишончи унинг гипотетик инқирозга берган жавобида яққол кўринади. Агар у бугун барча ресурслари, пуллари ва контактларидан маҳрум бўлса, нима қилади? Унинг 90 кунлик режаси аниқ: дастлабки 30 кунни муаммо қидиришга (бозор таҳлилига) сарфлайди. Кейинги 30 кунда нетворкинг орқали шу муаммога ечим таклиф қилади ва ҳамкорлар топади. Охирги 30 кунда эса биринчи сотувни амалга ошириб, тизимни қайта ишга туширади. Бу унинг энг катта активи чўнтагидаги пул эмас, балки миясидаги тажриба ва одамлар билан алоқа ўрнатиш қобилияти эканлигини кўрсатади. Ресурслар йўқолиши мумкин, аммо киши ўз устида ишлаш орқали орттирган билим ва "Радикал Масъулият" ҳисси ҳеч қачон уни тарк этмайди. Бу ишонч – ҳар қандай шароитда ҳам нолдан қад кўтаришнинг асосий сири ҳисобланади.

Отасининг эътирофи: Энг юксак мукофот

Барча бизнес ютуқлари, Австралия дипломи ва эришилган молиявий муваффақиятлар орасида Сарваржон учун энг қадрли бир лаҳза бор. Бу яқинда отаси билан бўлган самимий суҳбат. Отасининг: "Ўғлим, сенга ишонаман. Мустақил йигит бўлдинг, буёғига ўзинг босгин", деган сўзлари у учун барча мукофотлардан устун турди. 12 ёшида пакет сотиш билан бошланган, Сиднейдаги қийинчиликлар ва логистика соҳасидаги оғир кунлар билан давом этган йўлнинг энг олий чўққиси айнан шу эътироф эди. Бу нафақат муваффақиятли тадбиркорга, балки ўз масъулиятини тўлиқ англаган ва ўз йўлини ўзи чизган фарзандга берилган энг юксак баҳодир.

Тўхташ – бу йўналишни созлашдир

Сарваржон Наримоновнинг ҳикояси – бу ўзгаришлардан қўрқмаслик, ҳар қандай шароитда ҳам ечим топиш ва ўз ватанингда туриб дунё бозорини забт этиш мумкинлигининг жонли исботидир. У бизга шуни ўргатдики, муваффақият – бу манзиллар кетма-кетлиги эмас, балки ҳар бир қадамдаги ҳалоллик, матонат ва радикал масъулиятдир. Унинг «Never-stop» менталитети – бу шунчаки шиор эмас, балки ҳар бир сонияни мазмунли ўтказиш ва доимий ўсишга бўлган ички эҳтиёждир. Бугун у ўз жамоаси билан нафақат логистика соҳасида, балки ўзбек ёшларининг янги авлодини шакллантиришда ҳам ўрнак бўлмоқда. Зеро, Сарваржон айтганидек, агар сизда мақсад аниқ бўлса, буёғига фақат ҳаракат ва сабр керак – қолгани эса натижа сифатида ўз-ўзидан келаверади.

Асрор МИРЗО тайёрлади