Xalqaro valyuta jamg‘armasi (XVJ) bosh direktori Kristalina Georgiyevaning aytishicha, sun’iy intellekt infratuzilmasiga yo‘naltirilayotgan yirik sarmoyalar jahon iqtisodiyoti o‘sishini qo‘llab-quvvatlamoqda. Biroq texnologiyaning jadal tarqalishi mehnat bozori, soliq tizimi va ta’limda katta o‘zgarishlarga olib kelishi mumkin.

12-oktyabr kuni Bangkokda XVJ va Jahon bankining yillik yig‘ilishlari boshlandi. Georgiyeva sun’iy intellektni «sekin harakatlanuvchi sunami» deb atab, XVJ tadqiqotlariga ko‘ra, dunyodagi ish o‘rinlarining qariyb 40 foizi ushbu texnologiya ta’siriga uchrashini aytdi. Rivojlangan iqtisodiyotlarda bu ulush 60 foizgacha yetishi mumkin.

XVJ iyul oyida 2026-yil uchun jahon iqtisodiyoti o‘sishini 3 foiz deb prognoz qilgan edi. Georgiyevaning ta’kidlashicha, energiya ta’minotidagi shokka qaramay, sun’iy intellektga sarmoyalar iqtisodiy o‘sishni qo‘llab-quvvatlamoqda. Jamg‘arma yangilangan iqtisodiy prognozini 13-oktyabr kuni e’lon qilishi kutilmoqda.

Osiyo iqtisodiyoti

Georgiyeva sun’iy intellektga sarmoyalar rivojlangan Osiyo iqtisodiyotlarining o‘sishini 0,5–1 foiz bandiga, rivojlanayotgan Osiyo mamlakatlarida esa 0,2–0,8 foiz bandiga oshirishi mumkinligini bildirdi.

Uning so‘zlariga ko‘ra, sun’iy intellekt allaqachon iqtisodiyotga talab va investitsiyalar shoki orqali ta’sir ko‘rsatmoqda. AQSh, Xitoy va Hindiston sun’iy intellekt yetkazib berish zanjirining muhim ishtirokchilari hisoblanadi. Infratuzilma uchun zarur uskunalar yetkazib beruvchi ko‘plab kompaniyalar esa Osiyoda joylashgan.

Georgiyeva texnologiyaning mehnat bozoriga ta’siri bandlik, iqtisodiy o‘sish, ta’lim va hukumatlarning soliq tushumlariga ham ta’sir qilishini qayd etdi. Bu jarayonda daromadlar mehnatdan kapitalga ko‘chishi mumkin.

Yoshlarning ish topishiga ta’siri

Singapur prezidenti Tarman Shanmugaratnam sun’iy intellekt tufayli oliy ta’limni tugatgan yoshlar uchun birinchi ish o‘rinlariga talab kamayib borayotganidan ogohlantirdi. Uning fikricha, texnologiyaga sust munosabatda bo‘linsa, rivojlangan va rivojlanayotgan mamlakatlar o‘rtasida iqtisodiy o‘sish hamda ish o‘rinlari yaratilishi bo‘yicha tafovut yanada kengayishi mumkin.

Jahon banki prezidenti Ajay Banga sun’iy intellekt boshlang‘ich lavozimdagi ish o‘rinlarini albatta yo‘q qilishiga ishonchi komil emasligini aytdi. Uning fikricha, yirik sun’iy intellekt modellarini ishlab chiqarayotgan rivojlangan iqtisodiyotlarda o‘zgarishlar kuchliroq bo‘lishi mumkin.

Ajay Banganing aytishicha, Jahon banki katta hisoblash quvvatini talab qilmaydigan «kichik sun’iy intellekt» yechimlariga e’tibor qaratmoqda. Ular fermerlar, tibbiyot muassasalari va o‘qituvchilar mehnat unumdorligini oshirishga xizmat qilishi mumkin.