Қашқадарёнинг тоғлар бағрида жойлашган Мираки маскани бугун яна бир эзгу ташаббусга мезбонлик қилмоқда. Шаҳрисабз туманидаги “Лочин” болалар оромгоҳида “Ёшлар – келажак бунёдкорлари” V халқаро экология йиғини доирасида турли давлатлардан келган ёшлар табиатни асраш, экологик маданиятни юксалтириш ва келажак учун масъулиятни кучайтириш ғоялари атрофида бирлашмоқда.

Бу анъана учун Мираки бегона эмас. “Ёшлар – келажак бунёдкорлари” халқаро экологик ва туристик йиғини бу ҳудудда аввалги йилларда ҳам ўтказилиб, ёшларнинг экология, туризм ва ижтимоий ташаббусларини бир майдонда бирлаштириб келган.

Жорий йилги бешинчи йиғиннинг қамрови ва мазмуни эса янада кенгайган. 10–15 август кунлари ўтказилаётган тадбирда Россия, Озарбайжон, Туркия, Беларусь, Қозоғистон, Туркманистон, Тожикистон ҳамда Ўзбекистоннинг барча ҳудудларидан 800 нафарга яқин ёш иштирок этмоқда.

Бир ниҳол – умумий келажак рамзи

Қурултойнинг дастлабки куни Ўзбекистон Республикаси мустақиллигининг 35 йиллиги муносабати билан 35 туп дарахт экиш акцияси билан бошлангани бежиз эмас. Бу ташаббус мустақиллик байрами рамзини табиатга ғамхўрлик ғояси билан уйғунлаштирди.

Зеро, экологик маданият фақат катта дастурлар ёки расмий қарорлардан иборат эмас. У инсоннинг табиатга бўлган кундалик муносабати – бир ниҳол экиши, чиқиндини белгиланган жойга ташлаши, сувни тежаши, табиий бойликларга эҳтиёткорона муносабатда бўлиши орқали шаклланади.

Шу жиҳатдан, ёшларнинг бевосита амалий тадбирларга жалб этилиши муҳим. Илгариги йиғинларда ҳам плоггинг, экологик лойиҳалар, танловлар ва амалий машғулотлар ташкил этилгани бу йўналиш тадбирнинг асосий қисмларидан бирига айланганини кўрсатади.

Экологияни мусобақа эмас, ҳамкорлик бирлаштиради

Қурултой майдонида турли давлатлар ва Ўзбекистон ҳудудларидан келган ёшлар ўз маданияти, анъаналари ва экологик ташаббусларини намойиш этмоқда.

“Энг яхши экологик лойиҳа”, “Энг яхши “Ёш экологлар” ҳаракати Кенгаши”, “Эко-заковат”, “Қувноқлар ва зукколар” каби танловлар ёшларнинг билим ва ижодий салоҳиятини намоён этиш билан бирга, уларни бир-биридан ўрганишга ундамоқда.

Ҳудудлар кўргазмаларида эса экологик ғоялар миллий қадриятлар билан уйғунлашган. Ўзбекистоннинг турли вилоятлари ўзларининг табиий ва маданий салоҳиятини намойиш этиши орқали яна бир ҳақиқатни кўрсатмоқда: табиатни асраш ғояси турли миллат ва маданиятларни бирлаштирувчи умумий қадриятдир.

5 минг қадам – соғлом ҳаёт ва экологик маданият сари

Қурултойнинг иккинчи кунида ташкил этилган 5 минг қадам акцияси ҳам ана шу ғоянинг амалий ифодаси бўлди.

Иштирокчиларнинг биргаликда пиёда юриши оддий спорт акциясидек кўриниши мумкин. Аммо унинг мазмуни бундан кенгроқ. Соғлом турмуш тарзи, жисмоний фаоллик ва экологик маданиятни бирлаштирган бундай ташаббуслар ёшларга табиат билан уйғун ҳаёт кечириш ғоясини сингдиришда муҳим аҳамият касб этади.

Қолаверса, табиат қўйнида ўтказилаётган йиғиннинг ўзиёқ иштирокчилар учун ўзига хос амалий дарсдир. Миракининг тоғли манзаралари, мусаффо ҳавоси ва бетакрор табиати ёшларга экологик бойликларни асраш заруратини назарий тушунчалардан кўра яққолроқ ҳис этиш имконини беради.

Ёшлар ғояси – келажак лойиҳаси

Қурултойдаги семинар ва ўқув машғулотларида атроф-муҳитни муҳофаза қилиш, экологик муаммоларнинг олдини олиш ва уларга замонавий ечимлар топиш масалалари муҳокама қилинмоқда.

Бу эса тадбирнинг асосий мақсади фақат бир неча кунлик учрашув билан чекланмаслигини англатади. Илгариги йиғинлар доирасида экологик ва туристик лойиҳалар, интеллектуал мусобақалар, спорт тадбирлари ва ёшлар ташаббусларини қўллаб-қувватлашга қаратилган дастурлар йўлга қўйилган.

Хусусан, 2025 йилги IV халқаро йиғинда Марказий Осиё ёшларининг туризм ва экология ассоциациясини ташкил этиш ташаббуси илгари сурилган ва ассоциация раҳбариятига Ўзбекистон ҳамда хорижий давлатлар вакиллари сайланган эди.

Бу тажриба бешинчи йиғиннинг ҳам оддий мулоқот майдони эмас, балки ёшлар ўртасида узоқ муддатли ҳамкорлик учун платформага айланаётганини кўрсатади.

Экологик масъулият чегара билмайди

Озарбайжонлик иштирокчи Бахтиёр Гулизода таъкидлаганидек, экологик муаммолар бир мамлакат ёки бир ҳудудга тегишли эмас. Уларни ҳал қилишда ёшларнинг иштироки ва давлатлар ўртасидаги ҳамкорлик алоҳида аҳамиятга эга.

Туркиялик иштирокчи Шабнам Шаннинг Ўзбекистонга илк ташрифи давомида янги дўстлар орттиргани, турли давлатлар ёшлари билан мулоқот қилгани ҳақидаги фикрлари ҳам тадбирнинг яна бир муҳим жиҳатини очиб беради. Экология ҳақидаги мулоқот маданиятлараро мулоқотга ҳам айланмоқда.

Андижонлик Диёра Қурбоналиеванинг “биз бу ерга дам олиш учун эмас, янги билим ва кўникмалар орттириш учун келдик” деган фикри эса йиғиннинг руҳини ифодалайди. Чунки бугун экологик муаммоларни ҳал этиш учун фақат мутахассислар эмас, экологик тафаккурга эга фаол авлод ҳам керак.

Ўзбекистонда экологик сиёсатнинг муҳим йўналишларидан бири ҳам яшил ҳудудларни кенгайтириш, табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш ва экологик барқарорликни таъминлашга қаратилган. Жорий давлат дастурларида Орол денгизининг қуриган тубида яшил майдонларни кенгайтириш, сув объектларини муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгаришига мослашиш каби вазифалар белгиланган.

Шу нуқтаи назардан, Миракида ўтаётган бешинчи халқаро экологик йиғинни ана шу катта мақсадларнинг ёшлар орасидаги амалий давоми сифатида баҳолаш мумкин.

Зеро, бугун Миракида бирлашган ёшлар эртага ўз мамлакатлари ва ҳудудларида қарор қабул қилувчи, янги лойиҳаларни амалга оширувчи, жамиятда экологик маданиятни шакллантирувчи авлодга айланади.

Табиат эса чегара билмайди.

Иқлим таъсири ҳеч қачон бир давлат билан чегараланмайди. Дарёлар турли ўлкалардан ўтади, ҳаво бир ҳудуд билан чекланмайди, иқлим ўзгариши бутун минтақаларга таъсир қилади. Демак, экологик муаммоларнинг ечими ҳам умумий ҳаракатни талаб этади.

Миракидаги бешинчи халқаро йиғиннинг энг катта аҳамияти шунда: бу ерда ёшлар нафақат табиат ҳақида гапирмоқда, балки уни асраш учун биргаликда ҳаракат қилиш, тажриба алмашиш ва янги ғояларни амалга ошириш учун бир майдонга чиқмоқда.

Бу ерда экилган 35 туп ниҳол эса ана шу эзгу мақсаднинг энг оддий, аммо энг таъсирчан рамзи бўлиб қолади.