Qashqadaryoning tog‘lar bag‘rida joylashgan Miraki maskani bugun yana bir ezgu tashabbusga mezbonlik qilmoqda. Shahrisabz tumanidagi “Lochin” bolalar oromgohida “Yoshlar – kelajak bunyodkorlari” V xalqaro ekologiya yig‘ini doirasida turli davlatlardan kelgan yoshlar tabiatni asrash, ekologik madaniyatni yuksaltirish va kelajak uchun mas’uliyatni kuchaytirish g‘oyalari atrofida birlashmoqda.

Bu an’ana uchun Miraki begona emas. “Yoshlar – kelajak bunyodkorlari” xalqaro ekologik va turistik yig‘ini bu hududda avvalgi yillarda ham o‘tkazilib, yoshlarning ekologiya, turizm va ijtimoiy tashabbuslarini bir maydonda birlashtirib kelgan.

Joriy yilgi beshinchi yig‘inning qamrovi va mazmuni esa yanada kengaygan. 10–15 avgust kunlari o‘tkazilayotgan tadbirda Rossiya, Ozarbayjon, Turkiya, Belarus, Qozog‘iston, Turkmaniston, Tojikiston hamda O‘zbekistonning barcha hududlaridan 800 nafarga yaqin yosh ishtirok etmoqda.

Bir nihol – umumiy kelajak ramzi

Qurultoyning dastlabki kuni O‘zbekiston Respublikasi mustaqilligining 35 yilligi munosabati bilan 35 tup daraxt ekish aksiyasi bilan boshlangani bejiz emas. Bu tashabbus mustaqillik bayrami ramzini tabiatga g‘amxo‘rlik g‘oyasi bilan uyg‘unlashtirdi.

Zero, ekologik madaniyat faqat katta dasturlar yoki rasmiy qarorlardan iborat emas. U insonning tabiatga bo‘lgan kundalik munosabati – bir nihol ekishi, chiqindini belgilangan joyga tashlashi, suvni tejashi, tabiiy boyliklarga ehtiyotkorona munosabatda bo‘lishi orqali shakllanadi.

Shu jihatdan, yoshlarning bevosita amaliy tadbirlarga jalb etilishi muhim. Ilgarigi yig‘inlarda ham plogging, ekologik loyihalar, tanlovlar va amaliy mashg‘ulotlar tashkil etilgani bu yo‘nalish tadbirning asosiy qismlaridan biriga aylanganini ko‘rsatadi.

Ekologiyani musobaqa emas, hamkorlik birlashtiradi

Qurultoy maydonida turli davlatlar va O‘zbekiston hududlaridan kelgan yoshlar o‘z madaniyati, an’analari va ekologik tashabbuslarini namoyish etmoqda.

“Eng yaxshi ekologik loyiha”, “Eng yaxshi “Yosh ekologlar” harakati Kengashi”, “Eko-zakovat”, “Quvnoqlar va zukkolar” kabi tanlovlar yoshlarning bilim va ijodiy salohiyatini namoyon etish bilan birga, ularni bir-biridan o‘rganishga undamoqda.

Hududlar ko‘rgazmalarida esa ekologik g‘oyalar milliy qadriyatlar bilan uyg‘unlashgan. O‘zbekistonning turli viloyatlari o‘zlarining tabiiy va madaniy salohiyatini namoyish etishi orqali yana bir haqiqatni ko‘rsatmoqda: tabiatni asrash g‘oyasi turli millat va madaniyatlarni birlashtiruvchi umumiy qadriyatdir.

5 ming qadam – sog‘lom hayot va ekologik madaniyat sari

Qurultoyning ikkinchi kunida tashkil etilgan 5 ming qadam aksiyasi ham ana shu g‘oyaning amaliy ifodasi bo‘ldi.

Ishtirokchilarning birgalikda piyoda yurishi oddiy sport aksiyasidek ko‘rinishi mumkin. Ammo uning mazmuni bundan kengroq. Sog‘lom turmush tarzi, jismoniy faollik va ekologik madaniyatni birlashtirgan bunday tashabbuslar yoshlarga tabiat bilan uyg‘un hayot kechirish g‘oyasini singdirishda muhim ahamiyat kasb etadi.

Qolaversa, tabiat qo‘ynida o‘tkazilayotgan yig‘inning o‘ziyoq ishtirokchilar uchun o‘ziga xos amaliy darsdir. Mirakining tog‘li manzaralari, musaffo havosi va betakror tabiati yoshlarga ekologik boyliklarni asrash zaruratini nazariy tushunchalardan ko‘ra yaqqolroq his etish imkonini beradi.

Yoshlar g‘oyasi – kelajak loyihasi

Qurultoydagi seminar va o‘quv mashg‘ulotlarida atrof-muhitni muhofaza qilish, ekologik muammolarning oldini olish va ularga zamonaviy yechimlar topish masalalari muhokama qilinmoqda.

Bu esa tadbirning asosiy maqsadi faqat bir necha kunlik uchrashuv bilan cheklanmasligini anglatadi. Ilgarigi yig‘inlar doirasida ekologik va turistik loyihalar, intellektual musobaqalar, sport tadbirlari va yoshlar tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan dasturlar yo‘lga qo‘yilgan.

Xususan, 2025 yilgi IV xalqaro yig‘inda Markaziy Osiyo yoshlarining turizm va ekologiya assotsiatsiyasini tashkil etish tashabbusi ilgari surilgan va assotsiatsiya rahbariyatiga O‘zbekiston hamda xorijiy davlatlar vakillari saylangan edi.

Bu tajriba beshinchi yig‘inning ham oddiy muloqot maydoni emas, balki yoshlar o‘rtasida uzoq muddatli hamkorlik uchun platformaga aylanayotganini ko‘rsatadi.

Ekologik mas’uliyat chegara bilmaydi

Ozarbayjonlik ishtirokchi Baxtiyor Gulizoda ta’kidlaganidek, ekologik muammolar bir mamlakat yoki bir hududga tegishli emas. Ularni hal qilishda yoshlarning ishtiroki va davlatlar o‘rtasidagi hamkorlik alohida ahamiyatga ega.

Turkiyalik ishtirokchi Shabnam Shanning O‘zbekistonga ilk tashrifi davomida yangi do‘stlar orttirgani, turli davlatlar yoshlari bilan muloqot qilgani haqidagi fikrlari ham tadbirning yana bir muhim jihatini ochib beradi. Ekologiya haqidagi muloqot madaniyatlararo muloqotga ham aylanmoqda.

Andijonlik Diyora Qurbonaliyevaning “biz bu yerga dam olish uchun emas, yangi bilim va ko‘nikmalar orttirish uchun keldik” degan fikri esa yig‘inning ruhini ifodalaydi. Chunki bugun ekologik muammolarni hal etish uchun faqat mutaxassislar emas, ekologik tafakkurga ega faol avlod ham kerak.

O‘zbekistonda ekologik siyosatning muhim yo‘nalishlaridan biri ham yashil hududlarni kengaytirish, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish va ekologik barqarorlikni ta’minlashga qaratilgan. Joriy davlat dasturlarida Orol dengizining qurigan tubida yashil maydonlarni kengaytirish, suv obyektlarini muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishiga moslashish kabi vazifalar belgilangan.

Shu nuqtai nazardan, Mirakida o‘tayotgan beshinchi xalqaro ekologik yig‘inni ana shu katta maqsadlarning yoshlar orasidagi amaliy davomi sifatida baholash mumkin.

Zero, bugun Mirakida birlashgan yoshlar ertaga o‘z mamlakatlari va hududlarida qaror qabul qiluvchi, yangi loyihalarni amalga oshiruvchi, jamiyatda ekologik madaniyatni shakllantiruvchi avlodga aylanadi.

Tabiat esa chegara bilmaydi.

Iqlim ta’siri hech qachon bir davlat bilan chegaralanmaydi. Daryolar turli o‘lkalardan o‘tadi, havo bir hudud bilan cheklanmaydi, iqlim o‘zgarishi butun mintaqalarga ta’sir qiladi. Demak, ekologik muammolarning yechimi ham umumiy harakatni talab etadi.

Mirakidagi beshinchi xalqaro yig‘inning eng katta ahamiyati shunda: bu yerda yoshlar nafaqat tabiat haqida gapirmoqda, balki uni asrash uchun birgalikda harakat qilish, tajriba almashish va yangi g‘oyalarni amalga oshirish uchun bir maydonga chiqmoqda.

Bu yerda ekilgan 35 tup nihol esa ana shu ezgu maqsadning eng oddiy, ammo eng ta’sirchan ramzi bo‘lib qoladi.