Тошкентдаги Ислом цивилизацияси марказида Амир Темур таваллудининг 690 йиллигига бағишланган халқаро илмий конференция доирасида 13 та шўъба йиғилишлари бўлиб ўтди. Унда Темурийлар даври мероси давлатчиликдан тортиб, илм-фан, санъат ва замонавий технологияларгача бўлган кенг қамровда таҳлил қилинди.

Анжуманнинг илмий муҳокамаларида Амир Темурнинг давлат бошқаруви ва дипломатияси алоҳида ўрин эгаллади. Мутахассислар унинг шахсини илмий жиҳатдан баҳолаш, идеал ҳукмдор сифатидаги қиёфаси, Турон цивилизацияси билан боғлиқлиги каби масалаларни кўриб чиқдилар. Шунингдек, сарой ҳужжатлари, дипломатик ёзишмалар ва таржимонлик анъаналари Темурийлар ташқи сиёсатининг муҳим қисми сифатида таҳлил этилди.

Ҳарбий санъатга бағишланган муҳокамаларда Амир Темурнинг жаҳон ҳарбий тафаккурига қўшган ҳиссаси, стратегик юришлар, разведка ва тактик ёндашувлари кенг ёритилди. Замонавий таҳлиллар асосида унинг геосиёсий стратегияси ва ҳарбий бошқарув тизимига янги баҳо берилди.

Шаҳарсозлик ва меъморчиликка оид шўъбада эса Темурийлар давридаги архитектура мактаби, Самарқанд ва Ҳирот каби шаҳарларнинг ривожланиш модели, шунингдек, меъморий ёдгорликларни сақлаш ва рақамли технологиялар орқали тиклаш масалалари муҳокама қилинди. Бу йўналишда Темурийлар ренессансининг Ғарб меъморчилигига таъсири ҳақидаги илмий қарашлар ҳам илгари сурилди.

Тарихий манбаларга бағишланган йиғилишларда расмий ёзишмалар, хитой ва усмоний манбалари, қўлёзмаларни сақлаш ва рақамлаштириш масалаларига алоҳида эътибор қаратилди. Манбашунослик ва текстологик тадқиқотлар Темурийлар даврини чуқур англашда асосий омил сифатида қайд этилди.

Илм-фан ва таълим йўналишидаги муҳокамалар Темурийлар ренессансининг моҳиятини очиб берди. Хусусан, Мирзо Улуғбек илмий мактаби, Али Қушчи мероси ҳамда Ибн Халдун билан боғлиқ тарихий мулоқотлар жаҳон илм-фани тараққиётидаги муҳим босқич сифатида баҳоланди.

Адабиёт ва санъатга бағишланган шўъбада Алишер Навоий ижоди марказий ўринни эгаллаб, унинг асарлари поэтика ва маънавият уйғунлиги сифатида талқин қилинди. Шунингдек, Камолиддин Беҳзод мактаби ва қўлёзмалардаги матн ва тасвир уйғунлиги Темурийлар маданиятининг юксак намунаси сифатида кўрсатилди.

Ижтимоий-маънавий ҳаётга оид муҳокамаларда жамиятдаги ахлоқий муҳит, таълим, хайрия ва аёллар ўрни каби масалалар кўриб чиқилди. Жумладан, Бибихоним образи орқали аёлларнинг жамиятдаги ўрни илмий асосда таҳлил қилинди.

Анжуманда замонавий ёндашувлар ҳам эътибор марказида бўлди. Рақамли технологияларга бағишланган шўъбада тарихий манбаларни рақамлаштириш, меъморий объектларни виртуал тиклаш ва уларни туризм соҳасига интеграция қилиш имкониятлари муҳокама қилинди.

Шунингдек, хаттотлик меросига бағишланган йиғилишда Темурийлар даврида шаклланган ёзув маданияти, Қуръон нусхаларини кўчириш анъаналари ва настаълиқ хати ривожи каби масалалар ёритилди.

Мутахассислар фикрича, мазкур халқаро анжуман Темурийлар меросини фақат тарихий хотира сифатида эмас, балки замонавий цивилизация тараққиётига таъсир кўрсатган муҳим омил сифатида қайта баҳолаш имконини берди.

Ушбу конференция Ўзбекистоннинг бой тарихий-маданий меросини жаҳон ҳамжамиятига кенг тарғиб қилиш, халқаро илмий ҳамкорликни мустаҳкамлаш ва Темурийлар даврини янги илмий ёндашувлар асосида ўрганишда муҳим босқич бўлиб қолиши кутилмоқда.