NASA 2026 йил апрель ойи бошида «Artemis-2» миссиясини амалга оширишни режалаштирмоқда. Бу парвоз сўнгги ярим аср ичида Ойга йўл олаётган илк экипажли миссия сифатида тарихга киради. 1972 йилдаги «Apollo» дастуридан сўнг инсонлар илк бор яна Ер йўлдошига қайтиш арафасида турибди.

Миссия доирасида тўрт нафар астронавт Ой атрофида айланиб, Ерга қайтади. Парвоз тахминан 10 кун давом этади. Бу сафарнинг асосий мақсади – «Orion» космик кемасини реал шароитда синовдан ўтказиш, айниқса, унинг ҳаётни таъминлаш тизимлари ва хавфсизлик механизмларини текширишдан иборат. Шу жиҳатдан, ушбу миссия келгусида инсонларни Ой юзасига қайта тушириш учун ҳал қилувчи босқич сифатида баҳоланмоқда.

NASA бу сафарда хавфсизликка алоҳида урғу бермоқда. Кема «эркин қайтиш» траекторияси бўйлаб ҳаракатланади, яъни фавқулодда ҳолат юз берса, экипаж автоматик тарзда Ерга қайтиш имкониятига эга бўлади. Бу қарор аввалги дастурлардан фарқли равишда хавфни минималлаштиришга қаратилган.

Миссиянинг яна бир муҳим жиҳати – илмий тадқиқотлардир. Парвоз давомида астронавтлар инсон организмига узоқ космик парвознинг таъсири, радиация даражаси, психологик ҳолат ва изоляция омилларини ўрганишади. Бу маълумотлар кейинги, янада узоқ ва мураккаб миссиялар учун асос бўлиб хизмат қилади.

«Artemis-2» фақат илмий эмас, балки геосиёсий аҳамиятга ҳам эга. Сўнгги йилларда Хитойнинг космик дастури фаоллашиб, Ойга инсон юбориш режалари АҚШ учун жиддий рақобатга айланди. Шу боис NASA бу миссияни XXI асрда космосда етакчиликни сақлаб қолиш йўлида муҳим қадам сифатида кўрмоқда.

Шу билан бирга, дастур муайян муаммоларга ҳам дуч келмоқда. Парвоз бир неча бор кечиктирилди, айрим техник лойиҳалар белгиланган графикдан ортда қолмоқда. Шунингдек, NASA бюджети ва космик дастурни қайта шакллантириш бўйича сиёсий баҳслар ҳам давом этмоқда.

Шунга қарамай, «Artemis-2» миссияси инсониятнинг Ойга қайтиш йўлидаги энг муҳим қадамлардан бири сифатида баҳоланмоқда. Агар у муваффақиятли ўтса, кейинги босқичда инсонларнинг Ой юзасига тушиши ва ҳатто у ерда доимий инфратузилма яратиш режалари янада реал тус олади.