Охирги 15 йил ичида инсониятнинг мулоқот маданиятида кескин трансформация юз берди. Агар 2005 йилда ўртача инсон кунига 16 600 та сўз ишлатган бўлса, 2019 йилга келиб бу кўрсаткич 12 000 тадан пастга тушиб кетди. Бу шунчаки статистика эмас, балки оғзаки нутқнинг инқирозга юз тутаётганининг белгисидир.

Тадқиқотлар шуни кўрсатадики, бу пасайиш айниқса Ген З (1997-2012 йилларда туғилганлар) вакиллари орасида яққол кўзга ташланмоқда.

Сабаби эса оддий, эмоциялар иерархияси: Зумерлар узун жумлалар ўрнига эможи, стикер ёки мемлардан фойдаланишни афзал кўришади. Биргина “смайлик“ ўнлаб сўзлар ўрнини босмоқда.

Асинхрон мулоқот: Телефон қўнғироқлари (реал вақтдаги нутқ) ўрнини овозли хабарлар ва матнли чатлар эгаллади. Бу эса миянинг нутқ генерацияси учун масъул қисмлари фаоллигини пасайтиради.

Нейролингвистларнинг таъкидлашича, нутқнинг камайиши миянинг нутқ ҳосил қилиш учун жавобгар марказининг ишига таъсир қилмай қолмайди.

Кам гапириш — камроқ сўз бойлигидан фойдаланишга олиб келади. Бу эса фикрлашнинг чуқурлигига путур етказади, чунки инсон фақат ўзи билган сўзлар доирасидагина мулоҳаза юрита олади.

Ҳақиқий суҳбатда биз нафақат сўзларни, балки интонация ва микромимикаларни ҳам ўқиймиз. Смартфонлар орқали мулоқотда эса ушбу “ижтимоий мушаклар“ атрофияга учрайди.

Ҳозирги кунда “экран вақти“ ва нутқ тескари пропорционал ишламоқда. Оxford университети тадқиқотчиларининг аниқлашича, инсон смартфон экранига термулиб ўтказган ҳар бир қўшимча соат, унинг кунлик оғзаки луғатидан ўртача 500-800 та сўзни ўғирлайди.

Биз ҳозирда Гутенберг эрасидан Пиктограмма эрасига (тасвирлар) қайтмоқдамиз. Бу инсоният цивилизациясида нутқнинг аҳамияти пасайиб, визуал сигналлар устунлик қиладиган янги давр бошланганидан далолат беради.

Агар 2005-йилда мулоқот асоси “нима дейилгани“ бўлган бўлса, бугун мулоқот асоси “нима кўрсатилгани“ бўлиб қолмоқда. Бу эса келажакда инсон нутқининг янада прагматик, қисқа ва қуруқ бўлиб қолишидан далолат беради.

Сиз бир кунда нечта сўз ишлатасиз?