АҚШ президенти Дональд Трамп айни пайтда оммавий намойишлар домида қолган Эронга нисбатан жиддий ҳарбий чоралар кўрилишидан огоҳлантирди.

“Биз Эронга нисбатан жуда жиддий чора-тадбирлар вариантларини кўриб чиқмоқдамиз. Мен Эрондаги намойишлар ҳақида ҳар соатда ҳисобот олиб турибман. Қарор қабул қиламан, албатта. Айрим намойишчилар отиб ўлдирилган. Бу масалани ўрганяпмиз. Агар Эрон минтақадаги Америка базаларига ҳужум қилса, биз уларга тасаввурларига ҳам сиғмайдиган тарзда зарба берамиз”, – деган Трамп якшанба оқшомида журналистлар билан Air Force One учоғидаги суҳбатда.

Эронда оммавий норозилик намойишлари бошланган илк ҳафтадаёқ Трамп Теҳрон ҳукумати тинч намойишчиларни шафқатсизларча ўлдирса, Қўшма Штатлар уларга ёрдамга бориши, армия тўлиқ жанговар шай ҳолатда экани ҳақида баёнот берган эди.

Ўтган ҳафта Эрон олий раҳбари Али Хоманаий мамлакат бўйлаб кенг тарқалган норозилик намойишлари фонида фуқароларни бирлашишга даъват этаркан, АҚШ президенти Трампнинг қўллари мингдан ортиқ эронликларнинг қони билан бўялганини айтди.

Куни кеча Эрон парламенти спикери Муҳаммад Боқир Ғолибоф Қўшма Штатлар Эронга ҳужум қилган тақдирда мамлакат Исроил ва Америка ҳарбий базаларини нишонга олишидан огоҳлантирди.

Трампнинг сўнгги баёноти Вашингтон Эронга нисбатан жиддий чоралар, жумладан, ҳарбий босқинни кўзлаётган бўлиши мумкинлигидан далолат беради.

АҚШнинг Axios нашри 11 январь куни Трамп Эрондаги намойишчиларни қўллаб-қувватлаш ва амалдаги ҳукуматни заифлаштириш учун бир неча вариантни кўриб чиқаётгани ҳақида ёзди. 

Муҳокама қилинаётган вариантлар орасида Эрон ҳудудига ҳарбий зарба уюштириш, киберҳужумлар ташкил этиш, Теҳрон ҳукуматига қарши ахборий амалиётлар ўтказиш ҳамда санкцияларни кучайтириш каби чоралар бор.

Axios манбалари Трамп барча вариантларни кўриб чиқаётгани, аммо ҳали якуний қарор қабул қилмаганини айтган.

Намойишлар кучайиб кетгани ортидан Эронда интернет узиб қўйилган. Намойишчиларни дастаклаш учун миллиардер Илон Маск эронликларга сунъий йўлдош интернетини тақдим этиши ҳам мумкин.

Маълумот ўрнида: Эрондаги оммавий норозилик намойишлари 2025 йил 28 декабрь куни Теҳрондаги катта бозорда бошланган, кўплаб савдогарлар гиперинфляция ва нарх-навонинг кескин кўтарилишига қарши норозилик сифатида дўконларини ёпган эди. Намойишлар тез орада бутун мамлакатга ёйилди.

CNN Эрондаги инсон ҳуқуқлари ташкилотига таяниб хабар беришича, намойишлар давомида 490 киши ҳалок бўлган.

Эрон давлат матбуоти эса ғалаёнларда камида 109 нафар хавфсизлик кучлари ходимлари ўлдирилгани ҳақида хабар берган.

Намойишлар кучайиб бораётган шароитда ҳалок бўлганларнинг аниқ сонини тасдиқлаш имкони мавжуд эмас. Шу боис бу борада турли рақамлар илгари сурилмоқда.

Дастлаб иқтисодий талаблардан бошланган намойишлар тўлақонли сиёсий норозилик ҳаракатига айланиб кетганини кузатиш мумкин. Айрим намойишчилар Ислом республикаси бошқарувини бекор қилиб, монархияни тиклашни талаб қилмоқда. Намойишчилар “Диктаторга ўлим!”, “Бу охирги жанг, Паҳлавий қайтиб келади”, “Тахт вориси, қаердасан? “Бизни қутқар!”, “Яшасин шоҳ!” каби шиорларни ҳам кўтариб чиққан.

Эроннинг 1979 йилда тахтдан ағдарилган шоҳи Муҳаммад Ризо Паҳлавийнинг ўғли шаҳзода Ризо Паҳлавий намойишчиларни Эроннинг йирик шаҳарларини эгаллашга даъват этиб келмоқда. Айни пайтда АҚШда яшаётган 65 ёшли Ризо Паҳлавий 11 январь куни Fox News телеканалига берган интервьюсида Эронга қайтишга тайёр эканини билдирди. Собиқ шоҳнинг ўғли АҚШни Эронда Ислом республикаси тузумини ағдариш учун кескин чораларга ундамоқда.