Prezident Shavkat Mirziyoyevning shaxsiy tashabbusi bilan tashkil etilgan O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi dunyo jamoatchiligining e’tiborini jalb qilishda davom etmoqda. Bu unikal kompleks O‘zbekistonning madaniy diplomatiyasida muhim bosqichga aylandi. Xalqaro aloqalar rivojlanib borayotgan sharoitda Markazga Serbiya Madaniyat vazirligi delegatsiyasi tashrif buyurdi. Delegatsiyaga Serbiya madaniyat vazirligi davlat kotibi Lav Paykich rahbarlik qildi, uning bilan Milliy muzey direktori va Tarixiy muzeyning vaqtincha direktori hamrohlik qildi.

Tashrif davomida delegatsiya Markaz ekspozitsiyalari bilan tanishdi. Ularning e’tiborini, ayniqsa, «Sivilizatsiyalar – Shaxslar – Kashfiyotlar» loyihasining ilg‘or ilmiy konsepsiyasi va sun’iy intellekt hamda robototexnikadan foydalanib ekspozitsiyalarni jonlantirishga qaratilgan innovatsion texnologik yechimlar o‘ziga jalb qildi.

Lav Paykich avatarlar va virtual reallik kabi innovatsion yechimlarning joriy etilishining ahamiyatini ta’kidlab, ular muzey ekspozitsiyalarini qabul qilishni sezilarli darajada yaxshilay olishini qayd etdi. Ushbu texnologiyalar, ayniqsa yoshlar auditoriyasi uchun jozibador bo‘lib, muhim qadam sanaladi. Paykich Islom sivilizatsiyasi markazi misolida bu innovatsiyalar tarixiy shaxslarni jonlantirish, qiziqarli va tushunarli ekspozitsiyalar yaratish uchun muvaffaqiyatli qo‘llanilayotganini keltirib, shu kabi texnologiyalar Serbiya muzeylariga ham kiritiladi va ko‘proq tashrif buyuruvchilarni jalb qilishiga umid bildirdi.

Sayohatning asosiy mavzularidan biri Islom sivilizatsiyasi markazi rahbariyati va Serbiya delegatsiyasi o‘rtasidagi muzokaralar bo‘ldi. Markaz direktori Firdavs Abduxaliqov mehmonlarga loyihaning ilmiy va konseptual asoslari haqida ma’lumot berdi va buning barchasi O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning g‘oyalari tufayli haqiqatga aylanganini, u Markazga bir necha marotaba tashrif buyurganini va muzey konsepsiyasini ishlab chiqishda shaxsan ishtirok etganini ta’kidladi. Tomonlar madaniy merosni muhofaza qilish, zamonaviy ekspozitsion yechimlarni joriy qilish va muzey faoliyatini modernizatsiya qilish sohasida hamkorlik imkoniyatlarini muhokama qildi.

Serbiya tomoni Markaz tajribasini o‘z muzeylarida qo‘llashda, ayniqsa Milliy muzeyni va qurilayotgan Tarixiy muzeyni modernizatsiya qilish jarayonida jonli qiziqish bildirdi. Serbiyaga o‘zbek mutaxassislarini jalb etish orqali ilg‘or ilmiy va texnik yechimlarni tatbiq etish uchun aniq qadamlar taklif qilindi. Serbiyalik hamkasblar Markazning amaliy tajribasidan foydalanishga tayyor ekanliklarini va muzey ekspozitsiyasi sifatini yaxshilash hamda madaniy ob’yektlarni restavratsiya qilishda qo‘llashini qayd etdi.

Lav Paykich o‘z taassurotlarini bo‘lishib, ta’kidladi:

«Bu markaz faqat muzey emas, balki me’moriy ajoyib asar. Sun’iy intellekt va innovatsion texnologiyalar ekspozitsiyalarni jonlantirib, tashrif buyuruvchilar uchun unikal tajriba yaratadi. Bu yondashuv boshqa mamlakatlar uchun namuna bo‘lishi va ilm, san’at hamda texnologiyani uyg‘unlashtirgan yangi madaniy makonlarni yaratishga ilhom baxsh qilishi mumkin».

Tashrif yakunida delegatsiya «Faxriy mehmonlar kitobi»da o‘z taassurotlarini qoldirdi va dunyo muzeylarida saqlanayotgan O‘zbekiston madaniy merosi haqidagi unikal kitob to‘plamni sovg‘a sifatida oldi.

Serbiya Islom sivilizatsiyasi markazi bilan hamkorlikni davom ettirish va madaniy hamda ilmiy almashuv doirasida o‘zaro amaliy hamkorlikni kengaytirishga tayyorligini bildirdi. Tomonlar madaniy merosni saqlash, eksponatlarni restavratsiya qilish va muzey sohasiga zamonaviy texnologiyalarni joriy qilish bo‘yicha aniq loyihalarni amalga oshirishga kelishib oldi.

Ushbu tashrif O‘zbekiston va Serbiya o‘rtasidagi diplomatik hamkorlikning davomi bo‘ldi, bu Serbiya Prezidenti Aleksandr Vuchichning 2025-yil oktyabrdagi tashrifi bilan boshlangan edi.

Safar davomida Vuchich chin dildan qo‘llab-quvvatlash so‘zlarini aytdi:

“Men bunga o‘xshash markazni avval hech qayerda ko‘rmaganman. Islom sivilizatsiyasi markazi nihoyatda zamonaviy va ajoyib usulda bunyod etilgan. Men bugun juda ko‘p narsani o‘rgandim va albatta bu yerga yana qaytaman. Men serbiyalik barcha vatandoshlarimga shunday degan bo‘lardim: “Azizlarim, men juda katta xato qilganman, chunki O‘zbekistonga ilgari hech qachon kelmaganman. Iltimos, imkon qadar tezroq bu yurtni ko‘rish uchun kelinglar.”