Қозоғистон президенти Қосим-Жўмарт Тўқаев 2027 йилда БМТ Бош котиби лавозимига кутилмаган номзод сифатида илгари сурилиши мумкин. Бу ҳақда Россиянинг «Ведомости» нашри хабар қилди.

Маълумотларга кўра, ҳозир Нью-Йоркда ушбу лавозим учун илк номзодлар билан интерактив мулоқотлар бошланган. Бироқ БМТ Хавфсизлик кенгашининг якуний қарори жорий йил кузигача кутилмаган бурилишларга сабаб бўлиши мумкин.

Ҳозирги Бош котиб Антониу Гутерриш 2026 йил охирида ўз ваколатларини топширади. Айни пайтда асосий муҳокамалар Лотин Америкаси ва Африкадан бўлган тўрт сиёсатчи атрофида кечмоқда. Улар орасида МАГАТЭ раҳбари Рафаэль Гросси, Чилининг собиқ президенти Мишель Бачелет, Сенегалнинг собиқ раҳбари Маки Салл ҳамда БМТ Савдо ва тараққиёт конференцияси раҳбари Ребекка Гринспан бор.

Номзод танлашда географик ротация қоидасига кўра, кейинги раҳбар Лотин Америкаси вакили бўлиши керак. Бироқ амалиётда бу қоидадан баъзан сиёсий келишувлар учун чекиниш ҳолатлари кузатилган.

Экспертлар фикрича, Тўқаев номзод сифатида кеч босқичда пайдо бўлиши мумкин. Бундай ҳолат 2016 йилда Кристалина Георгиева мисолида ҳам кузатилган.

Қосим-Жўмарт Тўқаев тажрибали дипломат ҳисобланади. У БМТнинг расмий тилларидан тўрттасини билади ва аввал БМТ Бош котиби ўринбосари ҳамда Женевадаги ваколатхона раҳбари лавозимида ишлаган.

Яқинда у Туркиянинг Анталья шаҳрида ўтган дипломатик форумда халқаро ташкилотлар ролининг пасайиб бораётганидан хавотир билдирганди.
«Асосий музокаралар БМТ ва бошқа йирик халқаро майдонлардан ташқарида ўтмоқда. Бу жиддий муаммо», – деган Тўқаев.

Расман эса унинг президентлик ваколатлари 2029 йилгача давом этади. Аввалроқ у БМТ тизимидаги иш тажрибаси етарли эканини билдирган.

Экспертлар фикрича, Қозоғистон раҳбарининг БМТга ўтиши Москва учун қизиқ сценарий бўлиши мумкин. Бироқ Ғарб давлатлари уни Россияга яқин шахс сифатида баҳолаши эҳтимоли ҳам мавжуд.

Айрим таҳлилчиларга кўра, Тўқаевнинг номзоди фақатгина БМТ Хавфсизлик кенгашидаги давлатлар ўртасида келишувга эришилмай қолган ҳолатда – яъни қийин вазият юзага келганда реаллашиши мумкин.