Raqamli moliya dunyosida xavfsizlik masalasi har qachongidan ham dolzarb bo‘lib bormoqda. Samarqandda yuz bergan so‘nggi voqea va qonunchilikdagi yangi o‘zgarishlar bank mijozlari uchun ham ogohlantirish, ham himoya kafolatidir.

Samarqand viloyati Oqdaryo tumanida bank tizimidagi xavfsizlikka raxna soluvchi jinoiy holat fosh etildi. Bank mutaxassisi X.T. fuqaro J.Sh.ning ishonchiga kirib, unga 17 million so‘m kredit chiqarib berishni va’da qiladi. Biroq, amalda fuqaro nomiga 50 million so‘m rasmiylashtirib, uning kartasiga tushgan pulning 33 millionini bildirmasdan naqdlashtirib oladi.

Fuqaroga esa go‘yoki bank faqat 17 million so‘m ajratganidek yolg‘on ma’lumot beradi. O‘tkazilgan tergovga qadar tekshiruv natijasida ushbu mablag‘lar qaytarilishi ta’minlandi va bank xodimiga nisbatan Jinoyat kodeksining 168-moddasi bilan jinoiy ish qo‘zg‘atildi.

Ushbu voqea fonida, O‘zbekiston Adliya vazirligi va Markaziy banki tomonidan ro‘yxatdan o‘tkazilgan yangi tartib barcha bank mijozlari uchun haqiqiy «qalqon» bo‘ldi.

Yangi qoidaga ko‘ra, agar fuqaro nomiga firibgarlik yo‘li bilan onlayn kredit rasmiylashtirilgan bo‘lsa:

Fuqaro tergovchi yoki sud tomonidan «jabrlanuvchi» deb tan olingan zahoti, bank ushbu kredit bo‘yicha asosiy qarz va foizlarni undirishni to‘xtatishga majbur.

Zararni esa aybdor to‘laydi, ya’ni, bank o‘z ko‘rgan zararini jabrlanuvchidan emas, balki firibgarlikni sodir etgan shaxsdan (yuqoridagi holatda bo‘lgani kabi bank xodimi yoki uchinchi shaxsdan) regress tartibida undirib oladi.

Ammo tergov jarayonida firibgarlik holati tasdiqlanmasa, bank to‘lovlarni undirishni davom ettirish huquqiga ega.

Samarqanddagi voqea bank xodimlarining ham doim «ishonchli» emasligidan dalolat beradi. Yangi qonunchilik esa bunday vaziyatlarda fuqarolarning yelkasidagi nohaq qarzdorlik yukini olib tashlaydi.

Bank kartangizga tushgan mablag‘ miqdorini har doim ilova orqali mustaqil ravishda tekshirib turing. Kredit shartnomasini imzolashdan oldin raqamlarga diqqat qiling.

Agarda firibgarlik qurboni bo‘lsangiz, zudlik bilan huquq tartibot organlariga murojaat qilib, «jabrlanuvchi» maqomini oling – bu sizni majburiy kredit to‘lovlaridan xalos etadi.