Озарбайжон президенти Илҳом Алиевнинг жорий йил 22 декабрь куни Россиянинг Санкт-Петербург шаҳрида бўлиб ўтадиган норасмий МДҲ саммитида қатнашмагани ОАВ ва ижтимоий тармоқларда қизғин муҳокама этилмоқда.

Minval нашри ёзишича, Илҳом Алиевнинг Россия раҳбари таклифига қарамай саммитга келмаганига Москва AZAL учоғи ҳалокати қурбонларига товон пули тўлашни ва айбдорларни жазолашни пайсалга солаётгани сабаб бўлган.

«Илҳом Алиевнинг МДҲ саммитида қатнашмагани бу – дипломатиядаги пауза эмас, балки институционал ишорадир. Давлат барқарорлиги унинг жавобгарликни ҳис этиши билан белгиланаётган дунёда чала-ярим чоралар иш бермайди. Сиёсий тартиб якунига етмаган фожиалар ва қуруқ ваъдаларга тоқат қилмайди. (Учоқ ҳалокатининг) бир йиллигига саноқли кунлар қолмоқда ва Москвада ҳали йўл қўйилган хатоларни тўғрилаш учун вақт бор – агар у бундай вазиятларда кўзда тутилгандек ҳаракат қилишни чиндан ҳам ҳам истаётган бўлса, албатта», – деб ёзади Озарбайжон нашри.   

Россиялик сиёсий таҳлилчи Аркадий Дубнов Озарбайжон раҳбари сўнгги лаҳзаларда саммитга бормаслигини маълум қилгани, унга қадар Путиннинг матбуот котиби Дмитрий Песков Илҳом Алиевнинг ташрифи ҳақида баёнот берганига эътибор қаратган. Таҳлилчи ҳам ушбу ҳодиса Озарбайжонга тегишли учоқнинг уриб туширилиши билан боғлиқ эканини таъкидлаган.

«Боку Кремль ўзаро сулҳнинг Озарбайжон учун мақбул шаклига тайёр эмаслигига ишонч ҳосил қилгани сабаб шундай йўл тутди. Ушбу сулҳ Озарбайжон–Россия муносабатларида 2024 йилнинг 25 декабрида Чеченистон осмонида Озарбайжоннинг AZAL авиаширкатига тегишли йўловчи самолёти ҳалокати ортидан юзага келган чуқур инқирозни бартараф этмоғи лозим эди», – деб ёзади А.Дубнов.

Аввал хабар берганимиздек, Путиннинг воизи Дмитрий Песков Кремль президент Илҳом Алиевнинг норасмий МДҲ саммитида қатнашмаслик қарорини тушунишини айтган эди.

Озарбайжон давлат ахборот агентлиги эса ушбу қарорни Илҳом Алиевнинг кун тартиби ўта тиғиз экани билан изоҳлаганди. 

Хабарингиз бор, «Azerbaijan Airlines» компаниясига қарашли самолёт 2024 йил 25 декабрь куни Қозоғистон ғарбидаги Оқтов шаҳри яқинида қулаб тушган, оқибатда ўнлаб йўловчи ва экипаж аъзолари ҳалок бўлган эди.

Ҳалокатнинг илк дақиқаларидаёқ Бокудан Грознийга парвоз қилаётган Embraer 190 учоғи Россиянинг ҳаво ҳужумидан мудофаа тизими орқали уриб туширилгани ҳақида тахмин илгари сурилганди.

Кейинроқ Озарбайжон матбуот буни тасдиқловчи далилларни эълон қилган.

Озарбайжон ҳукумати Россия устидан учоқ ҳалокати юзасидан халқаро судга даъво билан мурожаат қилишини билдирган.

Жорий йил 27 июнь куни Екатеринбургда озарбайжон миллатига мансуб 50 дан ортиқ шахс қўлга олингани, ҳибсга олиш пайти икки киши ҳалок бўлгани, яна бир неча киши жароҳатлангани ҳам Москва ва Боку ўртасидаги дипломатик тарангликни кучайтирган.

Таҳлилчилар тобора геосиёсий жиҳатдан мустақил сиёсат юритишга уринаётган Озарбайжон Россиянинг «катта оға»лик қилишига ортиқ тоқат қилмаслигини айтмоқда.

Президент Алиев жорий йил 9 май куни Москвада бўлиб ўтган Иккинчи жаҳон урушида қозонилган ғалабанинг 80 йиллиги тадбирида ҳам қатнашмаганди.