2026-yil fevral oyi Xitoyda anomal sovuq keldi — bu yerda gap ob-havo haqida emas. Dunyoning ikkinchi iqtisodiyoti va sayyoradagi eng yirik avtomobil bozori uchun bu oy ko‘p yillik yuksalish bayramidan keyin og‘riqli turg‘unlik davri bo‘ldi. CAAMning so‘nggi ma’lumotlariga ko‘ra, sotuvlar 15,2 foizga quladi, bu esa tahlilchilarni bosh qashlashiga, dilerlarni esa to‘lib-toshgan omborlarga xavotir bilan qarashga majbur qildi.

Fevral depressiyasi raqamlarda. Xitoy elektromobillari endi davlat subsidiyalarisiz «yurmayaptimi»?

Bozor 1,8 mln donagacha cho‘kdi. Agar tijorat transporti segmentida yil boshidagi avvalgi muvaffaqiyatlar hisobiga hali ham hayot davom etayotgan bo‘lsa, yo‘lovchi sektori (-15,4 foiz) sovib borayotgan dvigatelga aylanmoqda.

Fevral kollapsi sabablari. Salbiy omillar «kombo»si ishga tushdi:

1. «Yengilliklar» davri tugadi: elektromobillar (NEV) uchun soliq imtiyozlari yakunlandi va trade-in subsidiyalash davlat dasturlari qisqardi.
2. Taqvimdagi «tuzoq»: Xitoy Yangi yili bu yil uzoq va oyning ikkinchi yarmida nishonlandi, bu esa avtosalonlarga atigi 16 ish kuni qoldirdi.
3. Ortiqcha ishlab chiqarish inqirozi: talabning katta qismi 2025-yil oxirida qondirilgan bo‘lib, bu esa hozirgi sharoitda bozor bartaraf eta olmaydigan g‘ayritabiiy yuqori bazani yaratdi.

Xitoydagi top-20 avtomobil brendlari (ulgurji sotuv, 2026-yil fevral)

Titan fojiasi: BYD bilan nima yuz bermoqda?

Oyning asosiy shov-shuvi — bu bozorning qulashi emas, balki BYDning halokatli tanazzuli bo‘ldi. Kechagina mustahkam bo‘lib tuyulgan Xitoyning asosiy «elektr istehkomi» tom ma’noda jarlikka quladi. Brend sotuvlari aql bovar qilmas darajada 64,3 foizga kamaydi.

Raqamlar xuddi frontdan olingan ma’lumotdek ko‘rinadi: bir paytlar xit bo‘lgan Seagull va Qin Plus modellari mos ravishda 78 foiz va 73 foiz sotuv hajmini yo‘qotdi. Hatto eng yaxshi Song Pro ham umumiy reytingda atigi 27-o‘ringa ko‘tarildi, xolos.

Bu nima? Imperiyaning qulashi yoki vaqtinchalik tanaffusmi? Mutaxassislarning fikricha, BYD o‘z agressiyasining asiriga tushib qolgan. Aftidan, kompaniya o‘zi boshlagan «omon qolish uchun narxlar urushi»da yutqazmoqda: dilerlar endi narxlarni pasaytira olmaydi, doimiy chegirmalarga o‘rgangan xaridor esa shunchaki avvalgi narxlarga e’tibor bermay qo‘ydi. Endi mart oyi hal qiluvchi pallaga aylanishi kerak: agar BYD ortga qaytmasa, ehtimol, bizni davrlar o‘zgarishi kutmoqda.

Kultepa uzra yangi qahramonlar

Umumiy tushkunlik fonida «yomg‘ir ostida raqsga tushayotganlar» ham bor.

Geely chorakka pastlagan bo‘lsa-da, birinchi o‘rinni saqlab qoldi. Uning Galaxy subbrendi o‘sib bormoqda va Xingyuan modeli yana mamlakatda 1-raqamli bestselllerga aylandi.

Tesla hayratlanarli chidamlilikni ko‘rsatdi (+42,7 foiz), Y modeli esa shuhratparast Xiaomi YU7ni siqib chiqarib, ikkinchi o‘ringa ko‘tarildi.

Oyning asosiy yutug‘i — ishlab chiqarish boshlanganidan atigi besh oy o‘tgach top-10 ga kirgan yangi Li i6 krossoveri (rekordli 6-o‘rin). Bu bozor uchun jiddiy signal: agar xaridorga shunchaki «navbatdagi elektrichka» emas, balki yangi texnologik mahsulot taklif qilinsa, u hali ham to‘lashga tayyor.

Xitoy avtomobil bozoridagi top-10 model (2026-yil fevral)

Omborlar to‘lib-toshgan, eksport esa najot bo‘lmoqda

Xitoy ichida vaziyat xavotirli tus olgan: omborlarda sotilmay qolgan avtomobillar zaxirasi 3,57 mln donaga yetgan (bir yil avval 580 ming donaga teng edi). Bu dempingning yangi oqimini qo‘zg‘atishi mumkin bo‘lgan «sekin harakatga keluvchi mina» hisoblanadi.

Xitoy xo‘jayinlarining optimizm uchun yagona sababi — xorij. Ichki bozor qisqarayotgan bir paytda, eksport «kosmosga qarab uchmoqda»: yo‘lovchi avtomobillari uchun +58 foiz. Butun dunyo Xitoy mashinalarini «hazm qilishda» davom etmoqda, Xitoyliklarning o‘zi esa tanaffusga chiqdi.

Natija qanday bo‘ladi?

Fevral oyi yakunlari bir haqiqatni tasdiqladi: Xitoyda tartibsiz va oson yuksalish davri tugadi. Bozor yetilmoqda, shafqatsizlashmoqda va hatto BYD kabi gigantlarning xatolarini ham kechirmaydi. Oldinda bizni mart oyi natijalari kutmoqda — aynan u tizimdagi vaqtinchalik nosozlikmi yoki mahalliy brendlar uchun uzoq muddatli «muzlik davri»ning boshlanishimi, barchasini oydinlashtirib beradi.